DZIENNIKARSTWO
FILOLOGIA POLSKA


Na skróty





Nowości wydawnicze






  














dr hab. prof. UR Maria Krauz

Stanowisko:

profesor UR


Miejsce pracy:

Instytut Filologii Polskiej
Zakład Języka Polskiego
pok. nr 119
ul. Rejtana 16C,
35-959 Rzeszów
Tel.: 872-12-45
E-mail: maria1108@interia.pl


Wykształcenie:

  • mgr filologii polskiej (WSP w Rzeszowie)
  • doktor nauk humanistycznych w dyscyplinie językoznawstwo (Uniwersytet Jagielloński)
  • doktor habilitowany nauk humanistycznych w dyscyplinie językoznawstwo (Uniwersytet Śląski w Katowicach, Wydział Filologiczny; 2015 r.)


Zainteresowania naukowe:

  • genologia lingwistyczna – opis strukturalnego, stylistycznego i pragmatycznego aspektu wybranych gatunków użytkowych i publicystycznych (szczególnie recenzji i dedykacji);
  • lingwistyka tekstu literackiego – analiza struktury opisu postaci w powieściach realistycznych, analiza językowo-stylistyczna wybranych utworów poetyckich i prozatorskich;
  • językowy obraz świata – analiza wybranych pojęć i wartości;
  • tekstologia i teoria tekstu – rozważania teoretyczne dotyczące ewolucji pojęcia tekst,  delimitacji tekstu, relacji tekst – dyskurs.


Prowadzone zajęcia dydaktyczne:

  • Gramatyka opisowa
  • Stylistyka praktyczna
  • Lingwistyka tekstu
  • Tekstologia (edytorstwo)
  • Językowa i stylistyczna analiza tekstu
  • Techniki perswazji
  • Metodologia badań językoznawczych
  • Seminarium magisterskie
  • Studia III stopnia: seminarium doktoranckie, kolokwium językoznawcze, wykład monograficzny, metodologia badań językoznawczych

 

Publikacje:

  a) Monografie naukowe:

  • Zdania inicjalne w języku polskim, Rzeszów 1996.
  • Szkice o języku i wartościach w wybranych utworach Stefana Żeromskiego, Rzeszów 2010 (współautorstwo z G. Filip).


  b)
Redagowane monografie naukowe:

  • Składnia, stylistyka, struktura tekstu. Księga Jubileuszowa dedykowana profesor Teresie Ampel, red. M. Krauz, K. Ożóg, Rzeszów 2002.
  • Współczesne analizy dyskursu. Kognitywna analiza dyskursu a inne metody badawcze, red. M. Krauz, S. Gajda, wyd. UR, Rzeszów 2005. 
  • Kultura zachowań językowych Polaków. Materiały z VIII Forum Kultury Słowa, Rzeszów, 20-22 października 2011, red. M. Krauz, K. Ożóg, Wyd. UR, Rzeszów 2013.


  c) Rozprawy i artykuły:

  • Wspólne funkcje syntaktyczne i semantyczne imiesłowów przymiotnikowych i przysłówkowych we współczesnym języku polskim. Poboczna predykacja, w: Język. Teoria – Dydaktyka. Materiały z VI Konferencji Młodych Językoznawców – Dydaktyków, Kielce 1984, s. 57 – 64.
  • Relacja przynależności i posiadania we współczesnej polszczyźnie, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Rzeszowie”, Rzeszów 1985, z. 17/60, s. 81 – 91.
  • Pokolenie tego czasu, w: Nad wierszami Baczyńskiego. Interpretacje i szkice, red. G. Ostasz, Rzeszów 1990 (wspólnie z J. Litwin), s. 111 – 132.
  • Powtórzenie jako czynnik spajający tekst, w: Systematyzacja pojęć w stylistyce, red. S. Gajda, Opole 1992, s. 247 – 252 [przedruk: O stylu poezji i prozy. Funkcje, kategorie, struktury, red. T. Ampel, Rzeszów 1995].
  • Delimitatory początku opisu, w: Tekst i jego odmiany. Zbiór studiów pod red. T. Dobrzyńskiej, IBL, Warszawa 1996 (wspólnie z J. Litwin), s. 31 – 39.
  • Opis a spójność tekstu, w: Styl a tekst, red. S. Gajda, M. Balowski, Opole 1996, s. 221 – 227.
  • Językowe wykładniki końca opisu w tekście, w: Z polszczyzny historycznej i współczesnej, red. T. Ampel, Rzeszów 1997, s. 183 – 191.
  • Analiza wiersza „Wyroki”, w: Nad wierszami Baczyńskiego. Interpretacje, szkice i rozprawy, red. G. Ostasz, Rzeszów 1998 (wspólnie z J. Litwin), s. 37- 42.
  • Jaka jest Barbara z „Białej magii” Krzysztofa Kamila Baczyńskiego? „Zeszyty Naukowe WSP w Rzeszowie. Historia Literatury”, 1999, z. 5, s. 289 – 294.
  • Opisy wprowadzające  postaci kobiece w tekstach Elizy Orzeszkowej, w: Język. Teoria – Dydaktyka, red. B. Greszczuk, Rzeszów 1999, s. 279 – 285.
  • Sposoby wprowadzania postaci w „Ogniem i mieczem” Henryka Sienkiewicza, „Zeszyty Naukowe WSP w Rzeszowie. Seria Filologiczna. Językoznawstwo 5”,  red. M. Bobran, Rzeszów 1999, s. 159 – 170.
  • Wzorzec strukturalny rysopisu. Intencje komunikacyjne nadawcy i strategia wobec odbiorcy a kształt językowy tekstu, w: Język w komunikacji, t. 3, red. G. Habrajska, Łódź 2001, s. 5–12.
  • Kompozycja listu motywacyjnego, w: „Tyczyńskie Zeszyty Naukowe, nr 2/2001, s. 129–137.
  • Przeformułowanie tematu w tekście opisu, w: Stylistyka a pragmatyka, red. B. Witosz, Katowice 2001, s. 378–387.
  • Akt percepcji i akt deskrypcji (na przykładzie opisu postaci w prozie realistycznej), w: Składnia, stylistyka, struktura tekstu, red. M. Krauz, K. Ożóg, Rzeszów 2002, s. 74–84.
  • Wykładniki lokatywne i temporalne w tekście opisu, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego”. Językoznawstwo 1, Rzeszów 2003, red. K. Ożóg, s. 60–67.
  • Tekst zaproszenia: model gatunkowy i jego przeobrażenia, w: Gatunki mowy i ich ewolucja, t. II, Tekst a gatunek, red. D.Ostaszewska, wyd. UŚ, Katowice 2004, s. 169–179.
  • Recenzja – gatunek naukowy, krytycznoliteracki czy publicystyczny? w: Wielojęzyczność w perspektywie stylistyki i poetyki, red. M. Ruszkowski, Kielce 2004, s.135–151.
  • Opisy lasu w utworach Stefana Żeromskiego, w: Las w kulturze polskiej III, red. W. Łysiak, Poznań 2004, s. 313–322.
  • Językowy kształt młodzieżowych zaproszeń, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego. Dydaktyka 3”, 2004/19, s.121–131.
  • Środki emotywne w opisach (na przykładzie „Dzienników” Stefana Żeromskiego), w: Funkcja emocjonalna jednostek językowych i tekstowych, red. K. Wojtczuk oraz A. Wierzbicka, Siedlce 2004, s. 89–98.
  • Procedury tekstowe w opisie, w: M. Krauz, S. Gajda (red.)Współczesne analizy dyskursu. Kognitywna analiza dyskursu a inne metody badawcze, wyd. UR, Rzeszów 2005, s.399–411.
  • Przestrzeń opisu (na przykładzie opisu postaci), w: Przestrzeń w języku i kulturze. Analiza tekstów literackich i wybranych dzieł sztuki, red. J. Adamowski, Lublin 2005, s. 135–145.
  • Językowy obraz miłości w „Ludziach bezdomnych” i „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego. Leksykalne wykładniki miłości, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego. Seria Filologiczna. Dydaktyka 4”, Rzeszów 2005, s.141–148.
  • Językowy obraz miłości w Ludziach bezdomnych i Przedwiośniu Stefana Żeromskiego, w: Światy Stefana Żeromskiego. Studia pod red. Marii Jolanty Olszewskiej i Grzegorza Pawła Bąbiaka, wyd. UW, Warszawa 2005, s. 453–470 (wspólnie z G. Filip)
  • Językowy obraz świata uczuć w Dziejach grzechu Stefana Żeromskiego, w: Wokół językowej funkcji emocjonalnej. Fakty dawne i współczesne, red. K. Wojtczuk, W. Machnicka, Siedlce 2006, s. 53–69 (wspólnie z G. Filip).
  • Sposoby wyrażania emocji w recenzjach filmowych, w: Wyrażanie emocji, red. K. Michalewski, Łódź 2006, s. 204–213.
  • Potoczność w recenzjach czytelniczych, w: Potoczność a zachowania językowe Polaków, red. B. Boniecka, S. Grabias, Lublin 2007, s.111–124.
  • Obraz PIĘKNA i BRZYDOTY w „Walce z szatanem” Stefana Żeromskiego, w: Literatura i język wczoraj i dziś, red. E. Błachowicz, J. Lizak, Rzeszów 2007 (wspólnie z G. Filip), s.155–167.
  • Obraz grzechu w powieści Stefana Żeromskiego, „Studia Językoznawcze”, t. 6, Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, Szczecin 2007, s. 27–40 (wspólnie z G. Filip).
  • Kształt stylistyczny i wyznaczniki gatunkowe dedykacji  rękopiśmiennej, w: Gatunki mowy i ich ewolucja, t. III, Gatunek a odmiany funkcjonalne, red. D. Ostaszewska, Katowice 2007, s. 93-101.
  • Styl dedykacji rękopiśmiennych a czas, „Stylistyka” XVI, 2007, s. 541-551.
  • Za bardzo dobre wyniki w nauce... czyli o strukturze dedykacji w nagrodach uczniowskich, „Rocznik Przemyski”, t. XLIII, 2007, z. 3, Literatura i język, s. 115-123.
  • RODZINA i tradycja rodzinna w wybranych utworach Stefana Żeromskiego, w: Tradycja a nowoczesność, red. E. Woźniak, Łódź 2008, s. 429-448 (wspólnie z G. Filip).
  • Wartościowanie w recenzjach publicystycznych (na przykładzie recenzji filmowych), w: Styl a semantyka, red. I. Szczepankowska, Białystok 2008, s. 250–264.
  • Sennowładztwo wody i kontrszepty w wielkoszybym oknie, czyli o kreatywności słowotwórczej Stefana Żeromskiego, w: Język pisarzy jako problem lingwistyki, red. T. Korpysz, A. Kozłowska, Warszawa 2009, s. 353-373. (wspólnie z G.Filip)
  • Kategoria intertekstualności w  badaniach polskich, w: Lingwistyka tekstu w Polsce i w Niemczech. Pojęcia, problemy, perspektywy, red. Z. Bilut-Homplewicz, W. Czachur, M. Smykała, Wrocław 2009, s. 197–205.
  • Językowy obraz piękna postaci i przyrody w wybranych utworach Stefana Żeromskiego, w: Wokół słów i znaczeń III. Z zagadnień leksykalno-semantycznych, red. B. Milewska, S. Rzedzicka, Gdańsk 2009, s. 67-82. (wspólnie z G. Filip)
  • Opisy „tamtego” Rzeszowa we wspomnieniach Franciszka Kotuli, w: Rzeszów i okolice. Język – historia – kultura, red. J. Lizak, E. Błachowicz, Rzeszów 2010, s.52-61.
  • „Chłop jak dąb” – językowy obraz dębu i lipy, w: Las w kulturze polskiej VII, red. W. Łysiak, Poznań 2010, s. 191-202.
  • Relacja między tekstem a  dyskursem  w polskiej literaturze językoznawczej, „Słowo. Studia Językoznawcze” nr 1/2010, s. 74­–88.
  • Wzorzec strukturalny dedykacji drukowanej a model relacji między adresatem i autorem, w: Gatunki mowy i ich ewolucja, t. IV: Gatunek a komunikacja społeczna, red. D. Ostaszewska, przy współudziale J. Przyklenk, wyd. UŚ, Katowice 2011, s. 214–230.
  • Z wyrazami prawdziwej przyjaźni”. O strukturze i stylu dedykacji autorskich w księgozbiorze Floriana Śmiei, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego. Seria Filologiczna. Historia Literatury 6. Tematy i Konteksty. WIELKA EMIGRACJA – DRUGA EMIGRACJA NIEPODLEGŁOŚCIOWA – (E)MIGRACJA KOŃCA XX WIEKU, Rzeszów 2011, s. 337-354.
  • „Cała dusza w oczach skupiona”. Opisy oczu w powieściach Elizy Orzeszkowej, w: Język pisarzy problemy słownictwa, red. T. Korpysz, A, Kozłowska, t. 3, Wyd. Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2011, s. 69 – 88.
  • „Z podziękowaniami za piękną okładkę” – kształt językowy dedykacji w księgozbiorze Jana Darowskiego, w: Archiwum domowe Jana Darowskiego. Z archiwum pisarza, t. III, oprac. Jan Wolski, Rzeszów 2012, s. 91-99.
  • Incipity recenzji publicystycznych, czyli jak rozpocząć recenzję filmu, „SŁOWO. Studia językoznawcze”, nr 3, Rzeszów 2012, s. 97 – 109
  • „Z podziękowaniami za piękną okładkę” – językowy kształt dedykacji w „Księgozbiorze Jana Darowskiego”, w: „Trzeba się trzymać pięknych przyzwyczajeń”. Twórczość Jana Darowskiego. Studia i szkice pod red. Z. Ożoga i J. Wolskiego, Rzeszów 2012, s. 318–331. [wersja rozszerzona] 
  • Językowe i pozajęzykowe wykładniki ramy finalnej w recenzji prasowej, „SŁOWO. Studia językoznawcze”, nr 4, Rzeszów 2013, s. 84-96.
  • Jak recenzenci mówią do odbiorców – o językowych środkach perswazji w nagłówkach recenzji filmowych, w: Współczesne media. Język mediów, red. I Hofman i D. Kępa-Figura, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2013, s. 33-47.
  • Profesor, mistrz, przyjaciel, kolega – o dedykacjach poświęconych Profesorowi Piotrowi Żbikowskiemu, „SŁOWO. Studia językoznawcze”, Wyd. UR, Rzeszów 2014, s. 132-150.
  • Obraz przyjaźni w prasie, w: Współczesne media. Wartości w mediach – wartości mediów, t. 1: Wartości w mediach, red. I. Hoffman, D. Kępa-Figura, Wyd. UMCS, Lublin 2014, s. 143-161.
  • Językowy obraz przyjaźni w przysłowiach, w: Język nasz ojczysty. Zbiór studiów, red. B. Taras, Wyd. UR, Rzeszów 2014, s. 135-149.
  • Die sprachliche Gestaltung von Widmungen in den Werken galizischer Schriftsteller, [w:] Anna Hanus / Ruth Büttner (Hrsg.), Galizien als Kultur - und Gedächtnislandschaft im kultur - und sprachwissenschaftlichen Diskurs, “Studien zur Text- und Diskursforschung”, Herausgegeben von Zofia Bedrychowska / Zofia Bilut-Homplewicz, Peter Lang Edition, Frankfurt am Main 2015, s. 391-411.
  • E-przyjaźń – obraz przyjaźni i koleżeństwa w internecie, w: Współczesne media. Medialny obraz świata, t. 2: Studium przypadku, red. I. Hofman i D. Kępa-Figura, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2015, s. 157-173.
  • Recenzja z okładki książki naukowej – struktura, treść i funkcje, w: Działania na tekście. Przekład – redagowanie – ilustrowanie, red. S. Niebrzegowska-Bartmińska, M. Nowosad-Bakalarczyk, T. Piekot, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2015, s. 143-158.
  • Krytyka, wartościowanie, ocena – granice recenzji publicystycznej, w: Gatunki mowy i ich ewolucja. T. 5: Gatunek a granice, red. Danuta Ostaszewska i Joanna Przyklenk, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2015, s. 290-303.
  • Obraz mężczyzn w literaturze XIX wieku. Portrety inicjalne w Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej i Lalce Bolesława Prusa, w: Współczesny i dawny obraz mężczyzny w języku, red. L. Mariak i J. Rychter, wyd.: volumina.pl Daniel Krzanowski, Szczecin 2016, s. 111-126.
  • Komunikacja w rodzinie na podstawie serialu Rodzinka.pl (analiza zwrotów adresatywnych), w: Język nasz ojczysty w sferze życia rodzinnego, red. B. Taras, W. Kochmańska, Wydawnictwo UR, Rzeszów 2016, s. 93-108.
  • Hiperstruktura, klastry tekstów czy dyskurs krytyczny – recenzja prasowa w grupie tekstów towarzyszących, w: Dyskurs i jego odmiany, red. Bożena Witosz, Katarzyna Sujkowska-Sobisz i Ewa Ficek, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2016, s. 261-275.
  • Między informacją a nakłanianiem – o składnikach informacyjnych w recenzji prasowej, w: Współczesne media. Media informacyjne, t. 1, red. Iwona Hofman i Danuta Kępa-Figura, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2016, s. 129-144.


Inne publikacje:

  • Historia Zakładu Języka Polskiego, w: Pięćdziesiąt lat polonistyki rzeszowskiej. Księga jubileuszowa, red. J. Pasterska, A. Niewolak-Krzywda, Rzeszów 2013. (wspólnie z K. Ożóg)
  • Działalność naukowa, dydaktyczna i organizacyjna pracowników Zakładu Języka Polskiego, w: Polonistyka w Europie. Kierunki i perspektywy rozwoju, red. G. Filip, J. Pasterska, M. Patro-Kucab, Wyd. UR, Rzeszów 2013, s. 97-107 (wspólnie z K. Ożóg).